شاک ویو درمانی (Shockwave Therapy) یا درمان با امواج صوتی ضربه ای پر قدرت، یکی از روش‌های نوین و غیرتهاجمی در فیزیوتراپی است که برای کمک به درمان برخی دردهای مزمن عضلانی، تاندونی و اسکلتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این روش با انتقال امواج صوتی پرانرژی به بافت هدف، می‌تواند بر فرآیندهای زیستی بافت، حساسیت درد و عملکرد ناحیه آسیب‌دیده تأثیر بگذارد.
شاک ویو درمانی به‌خصوص در بیمارانی که از دردهای مزمن پاشنه، خار پاشنه، التهاب و تغییرات مزمن تاندون‌ها و آسیب‌های ناشی از فعالیت‌های ورزشی رنج می‌برند، یکی از گزینه‌های درمانی قابل بررسی است.
شاک ویو درمانی چگونه عمل می‌کند؟
درمان شاک ویو با استفاده از دستگاه مخصوص، امواج صوتی یا فشار مکانیکی را به ناحیه موردنظر منتقل می‌کند.
این امواج می‌توانند از طریق مکانیسم‌هایی مانند تعدیل درد، تحریک پاسخ‌های سلولی، تغییرات گردش خون موضعی و تأثیر بر بازسازی بافت، به بهبود شرایط برخی آسیب‌های مزمن کمک کنند.
از جمله مکانیسم‌های احتمالی اثر شاک ویو عبارت‌اند از:
- تحریک پاسخ‌های ترمیمی و فعالیت سلول‌های بافتی
- کمک به تنظیم فرآیندهای التهابی
- تأثیر بر رگ‌زایی و خون‌رسانی موضعی
- تعدیل انتقال پیام‌های درد
- بهبود عملکرد بافت‌های تاندونی و فاشیایی در برخی مشکلات مزمن
نکته مهم این است که شاک ویو به معنای ترمیم قطعی تمام آسیب‌ها یا از بین بردن مستقیم خار استخوانی نیست؛ بلکه با توجه به نوع آسیب، می‌تواند بخشی از برنامه درمانی بیمار باشد.
انواع شاک ویو درمانی
به‌طور کلی دو نوع اصلی از این روش در فیزیوتراپی استفاده می‌شود:
۱. شاک ویو رادیال (Radial Shockwave)
در این روش، امواج فشار از طریق اپلیکاتور به بافت منتقل می‌شوند و انرژی آن‌ها در نواحی سطحی‌تر و گسترده‌تری توزیع می‌شود.
این روش در درمان برخی مشکلات عضلانی، نقاط دردناک و تاندینوپاتی‌ها کاربرد دارد.
۲. شاک ویو فوکوس (Focused Shockwave)
در این روش، انرژی امواج در عمق و ناحیه مشخص‌تری متمرکز می‌شود.
شاک ویو فوکوس امکان هدف‌گیری بافت‌های عمقی‌تر را فراهم می‌کند و در برخی مشکلات تاندونی و استخوانی کاربرد دارد.
انتخاب نوع دستگاه به تشخیص فیزیوتراپیست، عمق بافت آسیب‌دیده و نوع بیماری بستگی دارد.
کاربرد شاک ویو در درمان خار پاشنه و درد کف پا
یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای شاک ویو درمانی، درمان فاشیوپاتی پلانتار یا مشکلات مزمن فاشیای کف پا است.
بسیاری از افراد درد شدیدی در قسمت زیرین پاشنه احساس می‌کنند که معمولاً هنگام برداشتن اولین قدم‌ها پس از بیدار شدن از خواب یا بعد از مدت طولانی نشستن بیشتر می‌شود.
این مشکل ممکن است با وجود خار استخوانی در ناحیه پاشنه همراه باشد؛ اما باید توجه داشت که وجود خار پاشنه در تصاویر رادیولوژی همیشه به معنای علت اصلی درد نیست.
شاک ویو درمانی با هدف قرار دادن ناحیه درگیر فاشیای کف پا می‌تواند به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کند.
مزایای احتمالی شاک ویو در خار پاشنه و پلانتار فاشیاتیس:
- کاهش درد هنگام راه رفتن
- کاهش درد اولین قدم‌های صبحگاهی
- بهبود تحمل وزن روی پا
- کمک به بهبود عملکرد فاشیای کف پا
- کاهش محدودیت فعالیت‌های روزمره
- کمک به مدیریت موارد مزمن و مقاوم به درمان‌های اولیه
شاک ویو معمولاً در کنار تمرینات کششی فاشیای کف پا و عضلات ساق، اصلاح بارگذاری و سایر مداخلات فیزیوتراپی استفاده می‌شود.
کاربرد شاک ویو درمانی در ورزشکاران
ورزشکاران به دلیل تمرینات مکرر، افزایش بار تمرینی، حرکات انفجاری و فشارهای مداوم بر عضلات و تاندون‌ها، ممکن است دچار آسیب‌های مزمن و دردهای ناشی از استفاده بیش‌ازحد شوند.
شاک ویو درمانی یکی از روش‌هایی است که در برنامه توان‌بخشی برخی از این آسیب‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مهم‌ترین کاربردهای آن در ورزشکاران عبارت‌اند از:
۱. تاندینوپاتی آشیل
آسیب و تغییرات مزمن تاندون آشیل در دوندگان، فوتبالیست‌ها و ورزشکاران رشته‌های پرشی شایع است.
شاک ویو در برخی موارد تاندینوپاتی آشیل، به‌عنوان درمان کمکی در کنار تمرینات تقویتی و مدیریت بار تمرینی استفاده می‌شود.
۲. تاندینوپاتی کشکک زانو (التهاب تاندون کشکک)
در ورزشکارانی که فعالیت‌هایی مانند والیبال، بسکتبال و فوتبال انجام می‌دهند، فشارهای مکرر بر تاندون کشکک ممکن است موجب درد و اختلال عملکرد شود.
شاک ویو در برخی موارد مزمن این عارضه قابل بررسی است؛ البته شواهد اثربخشی آن در این مشکل به اندازه برخی کاربردهای دیگر قطعی نیست.
۳. آرنج تنیس‌بازان (Tennis Elbow)
درد قسمت خارجی آرنج که معمولاً با گرفتن اجسام، بلند کردن وسایل یا حرکات مکرر مچ دست تشدید می‌شود، می‌تواند ناشی از تاندینوپاتی عضلات بازکننده مچ باشد.
شاک ویو یکی از گزینه‌های درمانی کمکی برای برخی بیماران مبتلا به این عارضه است.
۴. تاندینوپاتی شانه و رسوب کلسیم
در برخی بیماران مبتلا به تاندینوپاتی روتاتور کاف و به‌خصوص تاندینوپاتی کلسیفیک شانه، شاک ویو می‌تواند به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کند.
۵. دردهای ناحیه لگن و تاندون‌های گلوتئال
در برخی ورزشکاران و افراد فعال، درد قسمت خارجی لگن می‌تواند با تاندینوپاتی عضلات گلوتئال و سندرم درد تروکانتر بزرگ ارتباط داشته باشد.
شاک ویو یکی از روش‌های درمانی قابل بررسی برای این بیماران است.
۶. تاندینوپاتی همسترینگ
آسیب‌های مزمن محل اتصال عضلات همسترینگ به استخوان لگن، به‌ویژه در دوندگان و ورزشکاران فوتبال، ممکن است موجب درد هنگام دویدن، شتاب‌گیری و نشستن طولانی شود.
شاک ویو در برخی موارد مزمن این عارضه نیز کاربرد دارد.
سایر کاربردهای شاک ویو درمانی در فیزیوتراپی
علاوه بر موارد بالا، شاک ویو در شرایط زیر نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد:
- فاشیای کف پا و درد مزمن پاشنه
- تاندینوپاتی عضلات و تاندون‌های مختلف
- آرنج گلف‌بازان
- تاندینوپاتی کلسیفیک شانه
- برخی موارد سندرم درد تروکانتر بزرگ
- برخی موارد تأخیر در جوش خوردن استخوان و جوش نخوردن شکستگی‌ها
- سندرم استرس داخلی استخوان درشت‌نی (MTSS) در موارد منتخب
البته میزان شواهد علمی برای تمام این کاربردها یکسان نیست و انتخاب درمان باید بر اساس تشخیص دقیق انجام شود.
شاک ویو درمانی چند جلسه نیاز دارد؟
تعداد جلسات به نوع آسیب، شدت علائم، مزمن بودن مشکل، نوع دستگاه و پاسخ بیمار به درمان بستگی دارد.
در اجماع بین‌المللی متخصصان پزشکی ورزشی که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، برای بسیاری از کاربردهای تاندونی و فاشیایی، فاصله جلسات یک تا دو هفته و مجموع سه تا پنج جلسه به‌عنوان الگوی پیشنهادی مطرح شده است.
با این حال، این تعداد برای همه بیماران یکسان نیست و برنامه درمانی باید به‌صورت اختصاصی تنظیم شود.
آیا شاک ویو درمانی عوارض دارد؟
شاک ویو در صورت انتخاب صحیح بیمار و رعایت اصول درمان، معمولاً روشی کم‌خطر و غیرتهاجمی محسوب می‌شود.
با این وجود ممکن است عوارض موقتی زیر ایجاد شود:
- درد یا حساسیت در محل درمان
- قرمزی و تورم خفیف
- کبودی موضعی
- افزایش موقت حساسیت ناحیه
وجود اختلالات انعقادی، مصرف برخی داروها، عفونت موضعی، بارداری و برخی شرایط خاص پزشکی باید پیش از درمان بررسی شوند. همچنین درمان روی بافت‌های پرخطر یا نواحی ممنوعه باید طبق دستورالعمل دستگاه و ارزیابی متخصص انجام شود.
آیا شاک ویو درمانی برای همه بیماران مناسب است؟
خیر. شاک ویو یک روش درمانی مؤثر برای برخی مشکلات مشخص است، اما برای تمام دردهای عضلانی و اسکلتی توصیه نمی‌شود.
تشخیص علت درد، معاینه بالینی، بررسی سوابق پزشکی و انتخاب صحیح نوع امواج و شدت درمان، نقش مهمی در نتیجه درمان دارند.
همچنین شاک ویو درمانی نباید جایگزین تمرین‌درمانی، تقویت عضلات، اصلاح الگوی حرکتی و مدیریت بار فعالیت شود.
درمان تخصصی با شاک ویو در فیزیوتراپی یاس
در فیزیوتراپی یاس، ارزیابی و درمان مشکلات عضلانی، اسکلتی و آسیب‌های ورزشی با استفاده از تجهیزات پیشرفته و دانش روز فیزیوتراپی انجام می‌شود.
شاک ویو درمانی با توجه به شرایط هر بیمار و پس از ارزیابی تخصصی، می‌تواند در برنامه درمانی مشکلاتی مانند خار پاشنه، دردهای مزمن تاندونی و برخی آسیب‌های ورزشی قرار گیرد.هدف ما کاهش درد، بهبود عملکرد و کمک به بازگشت ایمن بیماران و ورزشکاران به فعالیت‌های روزمره و ورزشی است.
فیزیوتراپی یاس واقع در تهران،نازی آباد خیابان شهید رجایی روبروی خیابان اکبر مشهدی ساختمان مهستان
شماره تماس جهت مشاوره و رزرو نوبت ۵۵۳۵۷۰۱۵
فیزیوتراپیست طاهره نجفی با ۱۸ سال سابقه درمان بیماریهای ارتوپدی،نورولوژی،آسیب های ورزشی و اختلالات کف لگن در فیزیوتراپی یاس پذیرای مراجعه کنندگان گرامی می‌باشد.
تلفن: ۵۵۳۵۷۰۱۵ آدرس پیج اینستاگرام فیزیوتراپی یاس نازی آباد 👉🏼👉🏼روی لینک آبی بزنید
اجماع بین‌المللی متخصصان درباره کاربرد شاک ویو در پزشکی ورزشی و تاندینوپاتی‌ها.
مشاهده مقاله و توصیه‌های علمی BJSM
2. European Journal of Physical and Rehabilitation Medicine – 2024
مرور نظام‌مند و متاآنالیز درباره اثربخشی شاک ویو در فاشیوپاتی کف پا.
مشاهده مقاله علمی درباره شاک ویو و خار پاشنه
3. Foot and Ankle Surgery – 2025
مقایسه شاک ویو با روش‌های درمانی دیگر در فاشیای کف پا.
مشاهده مقاله مقایسه‌ای
۴. NICE – راهنمای بالینی درمان فاشیای کف
